Üsküp’ün Cam Silicileri | Erdal Noyan | Hayatın İçinden

0
274
Yazarımız Erdal Noyan Üsküp'te...

Üsküp’ün Cam Silicileri

Erdal Noyan

Gecenin ileri saatinde Kipi Sınır Kapısı’ndan girdiğimiz Yunanistan’ı düz geçerek, Üsküp’te konaklamak amacıyla Kuzey Makedonya’ya  geçiyoruz.

Arnavutluk, Bulgaristan, Kosova, Sırbistan ve Yunanistan devletleri Makedonya’nın komşuları.

Nurullah Karta, Manastır Şehrinin Sosyal Ve Ekonomik Durumu başlıklı makalesinde, Manastır’ı Osmanlı’dan önce yöneten devletleri şöyle sıralamış: Makedon Krallığı, Büyük Roma İmparatorluğu, Doğu Roma İmparatorluğu, Sırp Krallığı, Bulgar Krallığı.

Balkan’ın tümü nasılsa Makedonya da öyledir; karmaşık…

Lord Kinross, Necdet Sencer’in Türkçeye çevirdiği Atatürk isimli eserinde, sarp dağlarına, sel gibi akan ırmaklarına dikkat çekiyor.

Kinross’a göre, Osmanlı İmparatorluğu içindeki Makedonya, çeşitli milletlerin hem birbirlerine karıştıkları hem de kendilerine özgü yaşayışlarını sürdürdükleri bir yerdi.

Samih Nafiz Tansu, Galib Vardar’ın anlattıkları temel alınarak hazırladığı İttihad Ve Terakki İçinde Dönenler adlı eserde, Makedonya, Balkan Yarımadası’nın dağlarıyla, ırmaklarıyla, dar vadileriyle, yeşil yaylalarıyla seçkin bir bölgesi olarak belirtilir.

Ve denir ki Tansu’nun kitabında, “Burada çeşitli millet, türlü emeller, gizli gayeler kaynaşır.”

Paul Imbert, Osmanlı İmparatorluğu’nda Yenileşme Hareketleri adlı eserinde Adnan Cemgil’in Türkçesiyle, Makedonya için, “klasik entrikalar ve kan davası bölgesi” diyor ki bu durumun geçmişte kaldığını söyleyemiyoruz.

Balkanlarda birden fazla Üsküp var.

Kırklareli’de geçmişi Milât’tan Önce’ye giden Üsküp adında bir kasaba kurulu. Ayrıca Üsküp’ün yakınında Üsküpdere adıyla da bir köy yerleşik.

Benim usuma gelen başkalarının akıllarına da gelmiş ki Türkiye’deki Üsküp Belediyesi, Makedonya’nın Üsküp İli’nden gelerek yerleşen kimsenin beldede yaşamadığını İnternet sayfasında belirtilmek gereği duymuş.

Lozan Antlaşması uyarınca yapılan değişim nedeniyle Türkiye’deki Üsküp’ten göç eden Rumlar ise Yunanistan’ın Makedonya Bölgesi’nde Yeni Üsküp (Neos Skopos) adıyla bir yerleşim yeri kurmuşlar.

Bir de Kuzey Makedonya’daki, Yunanistan Devleti’nin karşı çıktığı adıyla Makedonya Cumhuriyeti’nin (Република Македонија) iki devletin anlaşmalarıyla belirlenen yeni adıyla Kuzey Makedonya Cumhuriyeti’nin başkenti Üsküp var.

Djuneis Nureski’nin Osmanlı Kaynaklarına Göre Kültür Merkezi Konumundaki Makedonya Şehirleri Ve Özellikleri başlıklı makalesinde, adı bir İlir boyunun yerleştiği Skupi’den gelen Üsküp’ün geçmişinin iki bin yıl önceye dek uzandığı bilgisi veriliyor.

Sanki Türkiye’nin Trakya’sında gidiyoruz.

Kiremit çatılı evleriyle, Trakya köyleri gibi köyler görüyoruz.

Dağların arasında bir ova.

Yol boyunca sıralanan bağlarda üzüm kütükleri, tütün ekili tarlalar, bir tat uğruna birkaç diken batarak koparılabilen böğürtlenler.

Üsküp’e yaklaştıkça tepelerdeki yeşillik seyrekleşiyor. Ova genişliyor, dağlar uzaklaşıyor.

Üzüm bağları yerlerini buğday tarlalarına bıraktılar. Hasat yapılmış. Toprak yeniden sürülmüş bile.

Oldukça kelleşmiş tepeler görüyoruz. Tütün tarlaları sıralanıyor arada.

Yeniden üzüm bağları.

Otoban girişindeyiz.

Bir seyyar simitçi müşteri arıyor. Bu da tanıdık bir manzara. Satış yalnızca girişte yapılıyorsa, tüm otoyol parsellenmemişse iyi.

Vardar Ovası’nda, Vardar Irmağı’yla birlikte sürüyor yolculuk.

Şar Dağları kendini belli ediyor.

Bir zaman sonra ova daraldı.

Bir tünele giriyoruz, çok gitmeden çıkıyoruz.

Bir köy; camili ve kiliseli. Yolun sağında cami, solunda kilise.

Bu köyü geçince toprak tekrar genişledi.

Üsküp’e iyice yaklaşınca Türkiye Halk Bankası’nın reklâmlarıyla karşılaşıyoruz.

Şehir girişinde cam siliciler üşüşüyorlar aracın önüne.

Hiç kuşkusuz bu manzaraya da yabancı değiliz yazık ki.

[Eleştiri Haber, Ocak 2019]

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.