“Şiir modern iktisada düşman” | Osman Konuk’a Şiirden Sorduk…

0
691

—Hayatınız şiirden geçmeseydi ne değişirdi?

Muhtemelen daha kötü bir hayat olmazdı. Başkasının kötü hayatı yerine şimdikine sahip olmak her durumda en iyisi.

—Şiir olmasaydı nasıl bir yaşamınız olurdu?

Vazgeçilemeyecek bir hayat ama vazgeçilemediği için de tatsız tuzsuz. Vazgeçme iradesi kendi imal ettiğiniz bir şeyle mümkün.

—Şiirle kişi ölçülür mü?

Ölçülmez. Ölçü tartı birimleri uymaz.

—Şiir ve şahsiyet yan yana gelebilir mi?

Hangi şair ve hangi şiir olduğuna bağlı. Zorunlu bir ilişki yok örneklere bakarsak.

—İçinde yer aldığınız dünyada şiirin harbi kıymeti var mı?

Yok, ama olmasını da beklemiyorduk zaten.

—Şairler anlaşılmaz varlıklar mıdır, öyleyse onları derin kılan vasıflar nelerdir?

Bence değildir. Anlaşılmaz olan onlar değil, diğerlerinin anlayışsızlığı.
Derin ve zor oldukları doğru. Sığ ve kolay olabilirler miydi?

—En çok hangi anlarınızda şiire ihtiyaç hissedersiniz?

Başka türlü ifade etmenin imkansız olduğu zamanlarda.

—Şiirin vazgeçilemez kılan özellikleri nelerdir?

Bilimler ve sanatlar arasında ikamesinin olmaması. Anti-tezi de kendisi çünkü.

—En çok hangi şairleri dönüp dolaşıp tekrar okuyorsunuz?

Değişiyor. Turgut Uyar, İsmet Özel.

—Bugün dergilerde yayınlanmakta olan şiirlerin hangi yönleri sizce daha dikkate değer?

İki durum bir arada: Sınır tanımaması, bu iyi; sınır tanımaması, bu çok kötü.

—İşçileri anlatan bir şiir neden yazılmıyor, varsa kimler yazıyor?

Şiirsel problemin sosyolojik perspektife sahip olması şiirin şartlarından değil. İşçileri anlatması, çiftçileri anlatmasından daha iyi ya da daha kötü değil. Bu tamamen şairin bileceği bir şey. Şiirin belirleyicileri daha kalitatif şeyler.

—Şiirin mimari özelliği yapı olarak sağlamlığı mıdır, bir şiiri sağlam kılan özellikler nelerdir?

Şiir yapılaşmış olmak zorunda değil. Yapısızlık ve olmamışlık da şiire ait biçimler olabilir..

—Şiirin hikaye sanatı karşısında veya yanında konumu ve hikaye sanatından faydalanma ölçüsü veya derecesi nedir?

Şiir ve hikaye bambaşka türler. Şiirin edebiyatı ve teorisini aşan bir tarafı var. Bu nedenle edebiyat teorisi her zaman şiirde işe yaramaz. Bir şiirde hikayeler olabilir ama bu onu hikayeleştirmez.

—Bir şiirin iyi mi kötü mü olduğuna nasıl karar verirsiniz? Yapı sağlamlığı mı içerik yoğunluğu mu? Nedir?

Şiirde iyi niteliklerin varlığı hissedilmez ama yokluğu fark edilir. Birinci nitelikler tamamsa, yapı, içerik ve diğer teknik şeyler kendi kendini içerden kurmaya başlar zaten.

—İletişim araçları şiir sanatından hangi ölçülerde faydalanıyor, bir örnek verebilir misiniz?

İletişim araçları çok çok geniş bir kavram. Bir şey araçsa mutlaka bir anlam da iletir. Kültür endüstrisi kastediliyorsa, şiir de bu korkunç fabrikadan etkileniyor.

—Çıkmazda olan şiirin çıkmazda oluşundan kurtuluşuna dair emareler var mı, varsa hangi şiirler?

Şiirin çıkmazda oluşu o kadar kötü bir şey değil. “Çıkmazın güzelliği” hatırlanacak olursa.

—Dergi editörlerinin şaire gerçek değeri verdiğini düşünüyor musunuz?

Bu, dergi editörlerinden çok ilgili şairlerin problemi. Değersizleştirilmeyi kabul ederseniz bunu yapacak birileri her zaman olacaktır. Ayrıca editörler şairlere değil, şairler editörlere değer biçer. Normal durumda yani.

—Bugünün ihtiyacı olan bir şiir, sizce hangi şiir türünü gerekli kılar, ille de gerekli kılar mı?

Zamanın ruhu gibi bir şey demek istiyorsanız, evet, zamanın ruhu şiirde de karşılığını bulur. Aklıma hemen Ahmet Murat’ın ‘ikea’ şiiri geliyor mesela. Zamanın ruhunun meydan okumasına şiirin cevabı.

-‘Şiirle düşünmek’, şiirle birlikte düşünmek mi yalnızca şiiri düşünmek mi? Düşüncenin şiir içindeki yeri ne olmalıdır?

Düşünmek yaygın anlamındaki düşünmek değil. Bir bütün olarak düşünmek. İnsanın her noktasının düşünmeye katılması.

—Sizce şairin siyasi bir konum alışı bugünün koşullarında mümkün müdür, şairi siyasi konjonktür karşısında nerede konumluyorsunuz?

Şairin siyasi tavır almaması düşünülemez. Siyasi tavırdan partizanlık anlaşılacaksa başka . Ama gündelik siyaseti, muvafık, muhalif kadrosuna indirgemek ve buna göre tutum beklemek saçmalık. Bu iki konum da atanmayı kabul etmek. Ya o ya o dayatması. Bezen insanın lokmasının boğazına takılması en politik eylemi olabilir.

—İktisadiyat ilmi karşısında şiirin geçerlilik hükmü nedir?

İktisat, kaynakların kıt ama ihtiyaçların sonsuz olduğu temel varsayımı üzerine kurulu bir disiplin. Bana göre ise tam tersi, ihtiyaçlar sınırlı kaynaklar sonsuz. Şiir modern iktisada düşman diyeyim kısaca.

— Türkiye’nin temel meselelerinin şiirde tartışıldığını düşünüyor musunuz?

Şiir mesele tartışmaz. Tartışma hafif kaldığı için tartışmaz. Ya da tartışır ama bunu tartışmayı bitiren bir bilinç durumu olarak koyar. Türkiye’nin temel meselesi başka bir konu. Temel mesele bence çatının akmaması olabilir. Önümüz kış, çatılar akmasın.

Poetik Haber sordu

Osman KONUK yanıtladı

[2012]

[Eleştiri Haber, Haziran 2019]

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.