Bir dergi nasıl olmalı, Hayriye Ünal’a sorduk…

0
325
Şair-Eleştirmen Hayriye Ünal

1- Sizce bir edebiyat ve fikir dergisi niçin çıkar, dergilerin çıkış gerekçeleri ne olmalıdır?

-Edebiyat ve fikir dergileri kabaca iki türdür ve çıkış gerekçeleri de bu çerçevede oluşur:

1) Platform dergileri;

2) Tavır dergileri.

Platform dergileri belirli bir alanda ürün yayımlamak isteyen herkese açıktır. Editör(ler) belirli bir düzeyi tutturmaya, çok uyduruk yazıları kabul etmemeye çalışır(lar). Çoğu zaman akademik ya da mesleki ihtiyaçlarla çıkarılır bu tür dergiler. Bazıları ´hakemli dergi´dir. Bazen de bir sanat dalında uzmanlaşırlar: tiyatro, sinema, mimari vb.

Tavır dergileri ise belirli bir siyasal, edebi ya da mesleki tavrın ya da bir grubun sözcülüğünü yapan, genellikle polemik ve heyecan dozu yüksek dergilerdir. Bazıları Birikim dergisi gibi uzun soluklu olur, bazıları ise kelebek gibidir, çok güzel, çok kısa ömürlü. Günümüzde platform dergileri daha çok akademik ve kurumsal kökenli dergilerdir, bazıları ´hakemli dergi´ olmak üzere. Edebiyat alanında pek fazla örneği yok; arada bir, Nâzım´la Peyami Safa´nın aynı dergide yazdığı günleri özlemle anan yazılar okuyoruz. Türkiye´nin en eski edebiyat dergisi olan Varlık bir platform dergisi örneği olarak anılabilirse de, çok genel anlamda onun da bir ´tavrı´ vardır. Sözgelimi, kendini İslamcı kesime yakın hisseden bir yazarın aklına gelecek ilk derginin Varlık olacağını sanmıyorum; Dergâh´ı düşünmesi daha olasıdır. Psikanaliz, felsefe vb. düşünsel alanlarda da durum bu. “Çıkış gerekçesi ne olmalıdır” sorusuna sınırlayıcı bir yanıt veremem. Çok çeşitli gerekçelerle ve hatta gerekçesiz de çıkarılabilir bir dergi. Kişisel deneyimlerimle biliyorum, dergi çıkarmak dünyayı anlamanın en iyi yollarından biridir.

2-Günümüz edebiyat ve fikir dergileri hakkındaki genel kanaatiniz nedir?

– Günümüzde yayımlananlar içinde, “hayranıyım” diyebileceğim bir dergi yok. Virgül´ü çok seviyordum, kapandı. Duvar´ın çıkış çizgisini ve heyecanını seviyorum ama, edebiyatı bazen edebiyat dışıyla karıştıran polemikler de yayımlıyor. Başka gayet iyi dergiler de çıkıyor elbette. Kadınların çıkardığı dergiler beni en çok sevindirenlerden: Cin Ayşe, Amargi, Feminist Politika, Şiirin Saati vb. En çok antipati duyduğum özellik ise magazinelliktir.

3-İdealinizdeki dergi, formu ve içeriği açısından nasıl olmalıdır?

-İdealimdeki dergiden çok, idealimdeki dergiler demeliyim, çünkü tek dergiyle idare etmenin yolu yok. Her dergide aradığım koşullar, diyeyim:

– İçinde en az bir adet, dişe dokunur, kalıcılığa aday ürün olmalı.

– Güncel olayları da izlemeli, özellikle kendi alanından haberler sunmalı.

– Tavır dergilerinde bile Bahtin´deki anlamıyla çokseslilik hedeflenmeli.

– Dil bilinciyle hazırlanmalı (“doğru ve güzel Türkçe”den söz etmiyorum).

– Sayfa kenarlarında not düşülebilecek yer olmalı.

– Kalın, ağır ve kötü kokulu parlak kâğıtlar kullanılmamalı. Mürekkebi elimize fazla bulaşmamalı.

Mustafa Nurullah Celep sordu,

Hayriye Ünal yanıtladı…

(Poetik Haber)

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here