Ayşe Şener, Cengiz Aytmatov’un Erken Gelen Turnalar Kitabı Üzerine Yazdı…

0
95

CENGİZ AYTMATOV’UN “ERKEN GELEN TURNALAR” ADLI KİTABI ÜZERİNE DEĞİNİLER(*)

Ayşe Şener

1943 yılları… Talas dağları… Kırgızistan.

Çocuk kahramanlar var kitapta. Fakat büyük rollerinde…

Hayatta da var, çocuk kahramanlar. Fakat anlaşılan o ki; hayata ya çok erken, ya çok geç başlanıyor. Erken sorumluluk alana da, geç kalana, hiç almayana da rastlıyoruz. Dünya soruyor bunu. Sonra da sorulacak bir sorumlu, sorunlu mevzusu bu insanlığın.

Tam da zamanında olanından yok mu?

Aytmatov’un Erken Gelen Turnalar öyküsü otobiyografik yönü önde bir öyküdür. Yazarın kendisini nasıl gördüğünü göstermesidir bir yerde otobiyografi… O kendisini anlar, kendisine karşı ince bir anlayış gösterir, satırların içinde kendisiyle derinden tanışır ve bizimle de tanıştırır.

Zor bir hayatın seyrini dünyanın gözleri önüne koyar bu kitap. Bazı hayatlarda konfor sadece anlatılan bir şeydir. Tıpkı öğretmen İnkamay’ın sınıfta uzun uzun anlattığı gibi. Yaşam ise pek ağır ve pek sahici bir şeydir. Dünyanın kimi coğrafyaları bencilce bir konforda iken kimi coğrafyalar ağır şartlarla pençeleşmektedir.

Sınıfta ders esnasında öğretmen İnkamay Apay (abla) sıcak bölgeleri ve o bu bölgede hiç görülmemiş, ele geçmemiş güzellikleri anlatarak çocukları avutmaya çalışıyor olsa da Sultanmurat sınıfta en soğuk köşededir.

Üşümektedir.

Üşüdükçe bir sınıfın içindeki Mirzagül’e bakarak ısınmakta, bir de pencereden uzaklara dalmaktadır. O çoğunlukla babasına duyduğu özlem sebebiyle babasıyla yaşadığı anılara takılı kalmıştır.

Kitapta çocukken yetişkin olmak ve çocukken yaşlanmanın ne demek olduğu üzerinden bazı coğrafyaların diğer bazı coğrafyalardan daha çok kader oluşu seriliyor, gözler önüne…

Bölgedeki erkekler savaşa gitmiş. Geride erkek olmayı aralarında bölüşecek olan kadınlar ve çocuklar var. Çocuklar tıpkı erken gelen turnalar gibi, erkenden erkek, erkenden kadın olurlar. Dünya yetişkinlerinin sorumsuzluğu ve bitmeyen savaşı yaşamı öldürmektedir. Gidenler erkenden ölmekte,  kalanlar da erkenden büyümektedir. Erken çiçek açan erik, erken gelen turnalar…  Üzerinden erkenlik, zamanından öncelik ve henüz o güçte değilken ağır şartlara maruz kalmanın dramına yer veren kitap, içli bir türkü tadında…

Erkenden sorumluluk yüklenmiş gençlerin hayalleri de vardır muhakkak. Fakat onlar delik deşik edilmiş bir hayal görümünden sık sık uyandırılırlar. Kalkmalıdırlar. Hayat olmuştur, sabah değil.

(*) Cengiz Aytmatov, Erken Gelen Turnalar, Cem Yay. Çev. Mehmet Özgül, Haziran 2000. İst.

[Eleştiri Haber, Ekim 2018]

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here